Ryzyko podejmujemy codziennie – choć w powszechnej opinii ludzie różnią się preferencją ryzyka, badania sugerują, iż różnice w chęci podejmowania działań ryzykownych wynikają głównie z różnic w postrzeganiu ryzyka, z mniejszym wpływem preferencji ryzyka, która wbrew obiegowym opiniom pozostaje podobna dla różnych grup (płci, narodowości, itd.). Zatem dwie osoby o tej samej preferencji ryzyka mogą podjąć różne działania, bo inaczej ocenią poziom ryzyka związany z daną sytuacją. Również dwie osoby oceniające podobnie poziom ryzyka związany z danym działaniem mogą postąpić inaczej, ze względu na różniącą je preferencję ryzyka. Badając więc, w jaki sposób ludzie podejmują ryzyko, należy myśleć o wszystkich aspektach sytuacji, w tym:

- deklarowanej chęci podjęcia takiego działania

- postrzeganej ryzykowności działania

- postrzeganej korzyści z działania

- indywidualnej preferencji ryzyka

W niniejszym projekcie badamy wpływ emocji (dalej: afektu) skojarzonych z przedmiotem postawy na ocenę sytuacji i podejmowanie działań ryzykownych. Niewątpliwe przejawiamy takie emocje do większości przedmiotów i czynności, potrafiąc w kilka sekund odpowiedzieć czy je lubimy czy też nie. Takie oceny emocjonalne są szybsze i wymagają mniej wysiłku niż rozważenie wszystkich za i przeciw danej czynności. Co więcej, jak udokumentowano w mechanizmie heurystyki afektu, taka pozytywna emocja względem czynności może pełnić rolę „różowych okularów” przez które będziemy oceniać wszystkie aspekty danej czynności. Jeśli zatem lubię markę Apple (albo bieganie w maratonach) będę przekonany, iż inwestycja w Apple (bieganie w maratonach) jest bardzo korzystna i mało ryzykowne. Nie jest to jednak poprawny sposób myślenia – w finansach zawsze to co bardziej zyskowne związane jest z wyższym ryzykiem (inaczej wszyscy kupowaliby akcje zamiast zakładać lokaty, bo przecież te pierwsze oferują wyższy zysk). Podobnie jest również w życiu codziennym. W projekcie chcemy zbadać, jaki wpływ na postrzeganie relacji korzyści-ryzyko ma samo lubienie podejmowania ryzyka, wykorzystując do zmierzenia tej zmiennej zarówno miary oparte na deklaracjach badanego jak i miary, w których o emocjach wnioskujemy poprzez obserwację ich zewnętrznych objawów (np. potliwości skóry).

W projekcie podkreślamy, iż ludzie często nie są świadomi swojej preferencji ryzyka – możliwym jest również, iż mogą podawać nieszczere odpowiedzi w kwestionariuszach, ze względu na większą stygmatyzację podejmowania ryzyka w pewnych obszarach (oszukiwanie swoich bliskich) w porównaniu do innych (oszukiwanie urzędu). Tym samym właściwszy jest pomiar preferencji ryzyka nie opierający się na deklaracjach – z tego powodu wykorzystamy w projekcie Test Utajonych Skojarzeń (IAT), czy też komputerowe zadanie, w którym badany dokonuje kategoryzacji bodźców do jednej z dwóch łączonych kategorii (np. RYZYKO i SŁOWA POZYTYWNE vs. BEZPIECZNE vs. SŁOWA NEGATYWNE). Zmieniając kategorie między zadaniami można ocenić, czy badanemu łatwiej (szybciej) kategoryzuje się bodźce związane z ryzykiem wtedy, gdy kategoria RYZYKO jest powiązana z pozytywnymi lub negatywnymi słowami. Tym samym będziemy potrafili ocenić, czy bardziej pozytywną kategorią dla badanego pozostają aktywności ryzykowne czy bezpieczne (a więc zbadać jego utajoną postawę wobec ryzyka). Podobnie planujemy zbadać utajoną postawę wobec przedmiotu postawy (z wykorzystaniem jedno kategorialnego IAT), wskazując – czy zgodnie z pytaniem podnoszonym przez innych badaczy – łączy się ona ze stosowaniem heurystyki afektu.

Sugerujemy również, iż postawa utajona wobec ryzyka będzie lepszym predykatorem podjęcia czynności ryzykownej niż postawa deklarowana – podobnie jak postawy utajone okazały się być lepszym predykatorem spontanicznych zachowań związanych z uprzedzeniami.

Realizacja projektu związana jest z przeprowadzeniem serii eksperymentów z udziałem badanych proszonych o wypełnienie zadania komputerowego (o różnej treści w zależności od badanego zagadnienia). Możliwe spektrum zadań dotyczy pomiaru:

- jawnych ocen: ryzykowności, korzyści, chęci podjęcia działania, emocji związanych z obiektem oceny jak i samą czynnością ryzykowną,

- postaw utajonych: zarówno względem obiektu oceny jak i samej czynności ryzykownej

- fizjologicznego pobudzenia emocjonalnego związanego z ekspozycją bodźców ryzykownych